Người nước ngoài bị cuốn vào tranh cãi khi Hàn Quốc đề xuất luật công khai quốc tịch người dùng mạng

Tính ẩn danh trên không gian mạng tại Hàn Quốc có thể sắp trở thành dĩ vãng, khi một dự luật do Đảng Quyền lực Nhân dân cầm quyền đề xuất đang hướng tới việc xác định danh tính người dùng không phải bằng tên thật, mà thông qua quốc tịch và vị trí truy cập trên toàn cầu.

Trước thềm cuộc bầu cử địa phương ngày 3 tháng 6, chính trường Hàn Quốc ngày càng trở nên nhạy cảm với mọi yếu tố có thể tác động đến dư luận xã hội. Trong đó, các bài viết và bình luận trên diễn đàn trực tuyến được xem là một trong những nhân tố ảnh hưởng đáng kể.

Trong khi Đảng Quyền lực Nhân dân cho rằng việc công khai quốc gia đăng nhập của người dùng mạng là cần thiết nhằm hạn chế sự can thiệp từ nước ngoài vào các cuộc bầu cử, thì Đảng Dân chủ đối lập kịch liệt phản đối đề xuất này.

Bất chấp sự chia rẽ chính trị, dư luận xã hội Hàn Quốc dường như đang nghiêng về phía ủng hộ việc công khai thông tin.

Theo một cuộc khảo sát gần đây do Viện Chiến lược Tương lai thuộc Đại học Quốc gia Seoul phối hợp với Hankook Research thực hiện trên 3.000 người Hàn Quốc từ 18 tuổi trở lên, có tới 64 phần trăm số người tham gia cho biết họ đồng ý với việc hiển thị quốc tịch của người dùng trực tuyến.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc công khai quốc tịch và dữ liệu vị trí không chỉ gặp khó khăn về mặt công nghệ, mà còn tiềm ẩn nguy cơ làm suy yếu nền dân chủ.

Vì sao vấn đề này nổi lên vào thời điểm hiện tại

Trong cuộc bầu cử sắp tới, khoảng 44 triệu công dân Hàn Quốc và gần 154.000 người nước ngoài cư trú hợp pháp sẽ đủ điều kiện bỏ phiếu để bầu ra các trưởng quận, thị trưởng và tỉnh trưởng.

Khác với các cuộc bầu cử quốc hội hay tổng thống, nơi quyết định người đứng đầu nhà nước và cơ quan lập pháp, bầu cử chính quyền địa phương tại Hàn Quốc cho phép người nước ngoài có tư cách thường trú nhân được tham gia bỏ phiếu.

Theo Luật Bầu cử Công chức, quyền bầu cử được trao cho những người đã có thẻ thường trú ít nhất ba năm trước ngày bầu cử và có đăng ký cư trú với chính quyền địa phương. Ủy ban Bầu cử Quốc gia cho biết, việc trao quyền bầu cử cho người nước ngoài nhằm hiện thực hóa mục tiêu tự quản địa phương, tức quản trị bởi chính những cư dân đang sinh sống tại đó, bao gồm cả người nước ngoài.

Quyền bầu cử cho thường trú nhân được áp dụng từ năm 2005, cho phép 6.726 cử tri nước ngoài lần đầu bỏ phiếu trong cuộc bầu cử địa phương tháng 5 năm 2006.

Trong vòng 20 năm qua, số lượng cử tri nước ngoài đủ điều kiện bỏ phiếu đã tăng gần 20 lần. Con số này lần lượt là 12.875 người vào năm 2010, 48.428 người năm 2014, 106.205 người năm 2018 và 127.003 người vào năm 2022.

Cuộc bầu cử địa phương sắp tới, chỉ còn chưa đầy 140 ngày, được dự đoán sẽ ghi nhận số lượng cử tri nước ngoài cao nhất từ trước đến nay, ước tính khoảng 154.000 người.

Quan điểm đối lập giữa hai đảng lớn

Trong những tuần gần đây, Đảng Dân chủ và Đảng Quyền lực Nhân dân liên tục đối đầu về việc liệu các nền tảng internet và nhà cung cấp dịch vụ liên quan có nên công khai vị trí và quốc tịch của người dùng hay không.

Hôm thứ Năm, tổng cộng 107 nghị sĩ thuộc Đảng Quyền lực Nhân dân đã đệ trình một dự luật yêu cầu các trang web và nền tảng mạng xã hội phải hiển thị quốc gia đăng nhập của từng người dùng khi đăng bài. Dự luật cũng yêu cầu công khai việc người dùng có sử dụng mạng riêng ảo VPN hay không.

Trước đó, Đảng Quyền lực Nhân dân gọi biện pháp này là cần thiết và cấp bách để bảo vệ người dân Hàn Quốc.

Nghị sĩ Park Sung hoon, người phát ngôn cấp cao của đảng, cho rằng sự can thiệp có tổ chức từ nước ngoài và các bình luận của người nước ngoài có thể bóp méo dư luận và đe dọa chủ quyền quốc gia. Ông dẫn chứng một tài khoản trên nền tảng X đã đăng tới 65.000 bình luận gây bất lợi cho đảng, và được xác định là đăng nhập từ Trung Quốc.

Những phát biểu này được cho là nhắm trực tiếp tới cử tri mang quốc tịch Trung Quốc tại Hàn Quốc.

Theo số liệu của Bộ Tư pháp, người Trung Quốc hiện là cộng đồng người nước ngoài lớn nhất tại Hàn Quốc, chiếm hơn 80 phần trăm số thường trú nhân. Tính đến tháng 11 năm ngoái, có 153.310 công dân Trung Quốc sở hữu tư cách thường trú tại Hàn Quốc.

Đảng Dân chủ cáo buộc Đảng Quyền lực Nhân dân đang cố tình khơi gợi tâm lý bài xích một quốc gia cụ thể, trong trường hợp này là Trung Quốc, đồng thời lên án việc đổ lỗi cho các thế lực bên ngoài nhằm che giấu tỷ lệ ủng hộ thấp, chỉ khoảng 30 phần trăm, của đảng cầm quyền.

Đảng Dân chủ cũng cho rằng đối phương đang tận dụng xu hướng dư luận, khi phần lớn người dân hiện nay có xu hướng ủng hộ việc công khai thông tin.

Kết quả khảo sát cho thấy, 64 phần trăm người tự nhận là có khuynh hướng tự do ủng hộ biện pháp này, cùng với 58 phần trăm nhóm trung dung và 71 phần trăm nhóm bảo thủ.

Giáo sư Koo Bon sang thuộc Khoa Khoa học Chính trị và Quan hệ Quốc tế Đại học Quốc gia Chungbuk nhận định rằng người Hàn Quốc nhìn chung có mức độ chấp nhận người nước ngoài khá thấp, bất kể khuynh hướng chính trị.

Công nghệ có đáp ứng được yêu cầu hay không

Theo các chuyên gia công nghệ, vấn đề không chỉ nằm ở câu chuyện minh bạch thông tin, mà còn liên quan trực tiếp đến tính khả thi về mặt kỹ thuật.

Công nghệ theo dõi hiện nay vẫn tồn tại nhiều kẽ hở, khiến việc xác định chính xác quốc tịch và vị trí của người dùng gặp nhiều hạn chế. Ngoài ra, việc công khai những dữ liệu này còn có nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư cá nhân.

Giáo sư Lee Chan woo của Đại học Kỹ thuật số Seoul cho biết các nền tảng trực tuyến không có thẩm quyền xác minh quốc tịch người dùng.

Theo ông, nếu không áp dụng xác thực danh tính bằng tên thật, thì việc xác nhận quốc tịch là điều không thể thực hiện.

Giáo sư Yun Joo beom thuộc Khoa An ninh Thông tin và Máy tính Đại học Sejong cũng cho rằng, để xác định quốc tịch, các nền tảng buộc phải xác minh danh tính người dùng trước.

Tuy nhiên, vào năm 2012, Tòa án Hiến pháp Hàn Quốc đã phán quyết rằng việc xác thực danh tính bằng tên thật là vi hiến, do có khả năng hạn chế quá mức quyền tự do ngôn luận.

Về mặt kỹ thuật, việc hiển thị vị trí truy cập khả thi hơn so với xác định quốc tịch. Theo giáo sư Lee, thông qua cơ sở dữ liệu định vị địa lý, hệ thống có thể xác định được thành phố nơi người dùng đang truy cập. Dẫu vậy, người dùng vẫn có thể dễ dàng né tránh việc theo dõi bằng cách sử dụng VPN, máy chủ trung gian hoặc các phương thức định tuyến ẩn danh.

Giáo sư Yun lưu ý rằng các công cụ này có thể che giấu điểm truy cập thực sự hoặc máy chủ trung gian của người dùng.

Ngoài ra, giáo sư Lee cho biết việc truy cập internet qua mạng di động cũng có thể dẫn đến sai lệch trong xác định vị trí, do hệ thống đôi khi ghi nhận vị trí dựa trên nơi kết nối với nhà mạng viễn thông chứ không phải vị trí thực tế của người dùng.

Ông nhấn mạnh rằng việc thu thập dữ liệu đăng nhập như địa chỉ IP nhằm phục vụ an ninh nền tảng và quản lý dịch vụ là hợp pháp, nhưng sử dụng dữ liệu này để xác định quốc tịch vượt quá phạm vi cho phép và có thể xâm phạm nghiêm trọng quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân của người dùng.

Giáo sư Lee cũng chỉ ra rằng các tập đoàn công nghệ lớn tại Mỹ và châu Âu như Google, X hay Meta không công khai quốc gia đăng nhập của người dùng, vì họ đặt quyền tự do cá nhân và tính ẩn danh lên hàng đầu.

Ngược lại, các nền tảng Trung Quốc như Weibo lại hiển thị vị trí dựa trên địa chỉ IP với lý do ngăn chặn tin đồn thất thiệt trên không gian mạng. Theo ông, cách tiếp cận này khác biệt hoàn toàn so với mô hình quản trị internet tại các xã hội dân chủ, nơi đề cao quyền tiếp cận công bằng và tự do biểu đạt.

Hệ lụy tiềm ẩn đối với dân chủ

Nhiều chuyên gia lo ngại rằng các biện pháp được đề xuất có thể làm suy yếu quyền tự do bày tỏ quan điểm của cử tri và khiến người dân e dè khi thực hiện quyền công dân.

Giáo sư Cho Won bin thuộc Khoa Khoa học Chính trị và Ngoại giao Đại học Sungkyunkwan cho rằng dự luật có thể gây ra hiểu lầm, khi người Hàn Quốc sinh sống ở nước ngoài dễ bị nhầm lẫn là người nước ngoài can thiệp vào chính trị trong nước thông qua các bài viết và bình luận.

Ông nhận định rằng dự luật có nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư và tự do ngôn luận, vốn là nền tảng cốt lõi của dân chủ. Theo ông, cuộc tranh luận hiện nay mang tính định khung chính trị và là một phần của câu chuyện bài Trung Quốc, chứ chưa phải kết quả của quá trình cân nhắc thấu đáo.

Ông cũng cảnh báo rằng các cử tri nước ngoài, đặc biệt là công dân Trung Quốc, có thể cảm thấy họ đang trở thành mục tiêu của dư luận tiêu cực, từ đó cảm thấy không thoải mái khi đi bỏ phiếu và dần xa rời quyền bầu cử.

Giáo sư Koo cho rằng viễn cảnh các cơ quan nhà nước và nhà vận hành nền tảng có thể thu thập và sử dụng dữ liệu vị trí cá nhân là điều đáng lo ngại đối với tự do và dân chủ.

Cả hai học giả đều nhấn mạnh rằng nhóm cử tri nước ngoài trên thực tế không đủ lớn để tạo ra bước ngoặt trong kết quả bầu cử, vốn chủ yếu do cử tri Hàn Quốc quyết định. Tỷ lệ tham gia bỏ phiếu của người nước ngoài trong suốt hai thập kỷ qua luôn ở mức thấp.

Cụ thể, tỷ lệ cử tri nước ngoài đi bầu là 35,2 phần trăm vào năm 2010, 16,7 phần trăm năm 2014, 13,5 phần trăm năm 2018 và 13,3 phần trăm vào năm 2022. Những con số này đều thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ đi bầu chung của cử tri Hàn Quốc, vốn luôn vượt mốc 50 phần trăm.

Theo giáo sư Koo, các chính trị gia hiểu rõ rằng cử tri nước ngoài có ảnh hưởng rất hạn chế đến kết quả bầu cử, nên trên thực tế không có nhiều động lực để họ thực sự lắng nghe và đại diện cho tiếng nói của nhóm này.

Theo Korea Joongang Daily